Geschreven door Joris van der Berg Inhoud7 secties
Ruikt de ene wiet naar citrus en de andere naar dennen of natte aarde? De vraag „wat zijn terpenen” begint precies daar, bij je neus. Cannabis maakt er een hele mix van, en die mix vormt de aromatische signatuur van een bloem.
Daarom zijn terpenen belangrijk voor iedereen die bewust op aroma kiest, of je nu bloemen, hash of een vape bekijkt. Over de effecten van cannabis hoor je overal, maar de geur vertelt je vaak als eerste wat je in handen hebt.
Twee woorden zorgen nog weleens voor verwarring:
- Terps is Engelse slang voor terpenen. Je komt het tegen in termen als terp sauce en terp-rijke extracten.
- Terpen en wierden in Friesland en Groningen zijn woonheuvels, opgeworpen tegen het water. Een homoniem dus, zonder enig verband met plantenchemie.
Het belangrijkste in 30 seconden
Terpenen zijn de aromatische stoffen die wiet of hasj hun geur en smaak geven[2], naast cannabinoïden en flavonoïden die samen de plant kenmerken[3]. Voorkomende terpenen in cannabis beïnvloeden vooral smaak, geur en beleving[4], en spelen belangrijke rol bij het onderscheiden van verschillende profielen, van peper en basilicum tot oregano.
- Terpenen vormen samen met cannabinoïden THC CBD en flavonoïden het geurprofiel van cannabis[3].
- Chemisch zijn terpenen koolwaterstoffen afgeleid van isopreen[5], onderverdeeld in monoterpenen en sesquiterpenen[5]; men spreekt ook wel van het entourage effect terpenen cannabinoiden terpenen cannabis, al is dit niet wetenschappelijk aangetoond.
- THC bindt aan receptor in het lichaam, terwijl terpenen vooral geur en smaak bepalen; meld aan nieuwsbrief voor meer uitleg, of bekijk de vapecollectie bij Spliff.
Wat zijn terpenen? Het korte antwoord
Wat zijn terpenen? Terpenen zijn aromatische, vluchtige verbindingen die planten aanmaken uit bouwstenen van isopreen. Eén zo’n stof heet een terpeen. In cannabis spelen ze een belangrijke rol, want terpenen zijn de stoffen in wiet of hasj die de smaak geven[2]. Samen vormen ze het geurprofiel waarmee de ene bloem zich van de andere onderscheidt.
Voor jou als liefhebber is dat heel concreet. Dat terpenen bij de geur een belangrijke rol spelen, merk je zodra je een zakje opent of een joint draait: citrus, dennen, natte aarde, of die scherpe tinten die je ook kent van zwarte peper.
Cannabis terpenen zijn de geur- en smaakkant van de plant, niet de motor achter het high. Dat high komt vooral van cannabinoïden zoals THC. Of terpenen daar iets aan toevoegen, is niet aangetoond, en hoe cannabis aanvoelt verschilt sterk van persoon tot persoon.
De woorden lopen online vaak door elkaar, dus even op een rij:
- Terpeen: één afzonderlijke verbinding.
- Terpenen: de hele familie, in wiet net zo goed als in hop of lavendel.
- Terpenoïden: verwante stoffen, en chemisch gezien zijn terpenoïden complexer. Meer daarover in „Terpenen, terpenoïden en cannabinoïden: de begrippen”.
Waar terpenen vandaan komen: trichomen en plantenaroma
Die geur ontstaat niet zomaar ergens in de plant. Ze heeft een vaste bron: de trichomen.
Trichomen zijn de piepkleine, kleverige kristallen die je op cannabis bloemen ziet glinsteren. De glandulaire trichomen hebben bovenop een bolletje waarin de plant hars aanmaakt. In die hars zitten fytocannabinoïden zoals THC, CBD en CBG naast de terpenen en terpenoïden: dezelfde fabriek, op dezelfde plek.
Ze delen hun productielijn, maar niet hun rol: terpenen sturen vooral de smaak, de geur en hoe je de cannabis ervaart[4].
Waarom zou een plant zoveel moeite steken in een plantenaroma? Een terpeen komt voort uit een ecologische functie en niet uit toeval. Sommige geuren houden insecten en grazers op afstand, andere lokken juist nuttige bezoekers.
Dezelfde logica zie je bij andere planten zoals lavendel, citrus of dennen. Daar maken terpenen een groot deel van de etherische olie uit.
Het geurprofiel ligt bovendien niet vast. Genetica bepaalt de basis, de omstandigheden waarin de plant groeit kleuren het verder in. Daardoor kan dezelfde soort van partij tot partij anders ruiken.
Rosin is daar een sprekend voorbeeld van: hars die zonder oplosmiddel uit de plant wordt geperst. De Magic Pod Live Rosin x2 laat zien hoe dat geperste harsprincipe in een pod-formaat terechtkomt. Draait het voor jou vooral om het aroma van de plant, dan zijn zulke geperste producten het eerste waar je naar kijkt.
De bekendste terpenen in een tabel: van myrceen tot limoneen
Van die hars naar je neus: hieronder staan de voorkomende terpenen in cannabis die je het vaakst op een labrapport tegenkomt. Per terpeen zie je de geur en smaak, waar je dezelfde stof buiten cannabis ruikt en bij welke soorten hij vaak genoemd wordt.
| Terpeen | Geur & smaak | Komt ook voor in | Vaak genoemd bij |
|---|---|---|---|
| Myrceen | Aards, kruidig, muskus | Hop, mango, tijm | White widow |
| Limoneen | Citrus | Citrusschil | Veel citrusachtige soorten |
| Bèta-caryofylleen | Peperig, houtig | Zwarte peper, kruidnagel | Girl scout cookies |
| Pineen | Dennen | Dennennaalden, rozemarijn | Veel soorten |
| Linalool | Bloemig | Lavendel | Bloemige profielen |
| Humuleen | Houtig, hoppig | Hop | Veel soorten |
| Terpinoleen | Fris, kruidig | Kruiden | Purple haze |
| Delta-careen | Zoet, dennenachtig | Dennen, rozemarijn | Veel soorten |
Wat is myrceen? Het is de terpeen die het vaakst wordt genoemd in cannabis, met een aardse, kruidige geur en een muskusachtige ondertoon. Je vindt hem ook in hop en rijpe mango. Daarom doen sommige toppen je een beetje denken aan bier of tropisch fruit.
Limoneen geeft die frisse citrusschil, linalool het bloemige van lavendel. Bèta-caryofylleen ken je uit de keuken: het zit in peper, basilicum en oregano. Delta careen, ook wel delta-careen, is minder bekend, maar zijn zoete dennengeur deelt hij met rozemarijn.
Een kolom met effecten ontbreekt bewust: zoals hierboven al bleek, is er geen onderbouwd verband tussen één losse terpeen en een effect. De psychoactieve effecten komen op het conto van de bekende cannabinoïden, met THC voorop. Zoek je de effecten van THC, kijk dan naar de cannabinoïden, want terpenen zijn aromastoffen die je ruikt en proeft, geen wondermiddelen.
Terpenen, terpenoïden en cannabinoïden: de begrippen op een rij
Met de geuren op een rij is het tijd om de woorden uit elkaar te houden, want terpeen, terpenoïde en cannabinoïde worden vaak door elkaar gegooid. Volgens Jellinek zitten er in de cannabisplant honderden verschillende stoffen, waaronder cannabinoïden, terpenen en flavonoïden[3]. Wie de vraag “wat zijn terpenen” goed wil beantwoorden, moet die families kunnen scheiden.
Een terpenoïde is een terpeen dat chemisch is aangepast. In de dagelijkse praat gebruikt iedereen beide woorden door elkaar, en dat is geen ramp. Voor de voorkomende terpenen in cannabis, zoals myrceen en limoneen uit de tabel, maakt dat onderscheid in de praktijk weinig uit.
Cannabinoïden zoals THC, CBD, CBG en CBN vormen een eigen familie. Ze zitten in dezelfde plant als terpenen, maar het blijven aparte categorieën.
Jellinek noemt terpenen als een van de factoren die een rol spelen bij hoe cannabis werkt[3], al is het precieze mechanisme nog onduidelijk. Het idee dat cannabinoïden en terpenen in cannabis op elkaar inwerken heet het entourage effect. Terpenen krijgen daarin de rol van mogelijke meespeler, niet van hoofdrolspeler.
In Engelstalige vakliteratuur kom je het tegen als phytocannabinoid-terpenoid entourage of terpenoid entourage effects. Zie het als een hypothese, niet als vaststaand feit: Jellinek noemt de invloed van terpenen, maar geen bewezen samenwerking tussen de stoffen.
Wat drogen, curing en bewaren met terpenen doen
Terpenen zijn vluchtig. Ze verdampen en oxideren, en elke stap waarin lucht, warmte of licht vrij spel krijgt, kost geur en smaak. Tussen oogst en gebruik verandert het aroma dus voortdurend.
Op het eindproduct lees je dat meteen af. Bloemen die langzaam gedroogd en zorgvuldig gecured zijn, houden veel van het aroma dat de verse plant gaf. Te snel gedroogde cannabis ruikt vlak en hooi-achtig, ook bij strains die bekendstaan om een uitgesproken profiel.
Na aankoop bepaal jij de rest. Wil je de terpenen en terpenoïden in je wiet zo lang mogelijk sparen, dan gelden deze regels voor cannabis bloemen en voor hash:
- Luchtdicht glas in plaats van plastic zakjes.
- Donker en koel, want licht en warmte versnellen het verlies.
- Niet te droog: een kurkdroge bloem houdt weinig geur vast.
- Grinden vlak voor gebruik, nooit dagen van tevoren.
Bij verdampen speelt de temperatuur mee: hoe lager, hoe meer smaak van de cannabis terpenen overeind blijft. Dat argument gaat puur over smaak, niet over effect.
Live rosin slaat het droogproces zelf over. Vers plantenmateriaal gaat direct de vriezer in, nog voordat er geur verloren kan gaan, en wordt pas daarna geperst. Zoek je het meest complete aroma van een plant, dan is dat het bekende argument voor deze extractievorm.
Conclusie
Van trichoom tot flesje of pod: het aroma van cannabis vraagt om zorgvuldige opslag en verwerking. Hoe terpenen en THC bijdragen aan je totale ervaring, draait om het samenspel met de andere cannabinoïden. THC bindt aan receptoren in je lichaam, terpenen geven een soort zijn eigen karakter.
Benieuwd naar een gesloten formaat? Bekijk onze vapecollectie.
Veelgestelde vragen
Wat is myrceen?
Myrceen is de terpeen die in cannabis het vaakst wordt genoemd, met een aardse, kruidige geur en een muskusachtige ondertoon. Dezelfde stof komt ook voor in hop en rijpe mango, wat verklaart waarom sommige toppen doen denken aan bier of tropisch fruit.
Wat zijn terpenen precies, chemisch gezien?
Terpenen zijn een klasse biologische koolwaterstoffen, afgeleid van isopreen, die in veel planten worden geproduceerd[5]. Monoterpenen bestaan uit 2 isopreen-eenheden (C10), zoals sabineen, terwijl sesquiterpenen uit 3 isopreen-eenheden (C15) bestaan, zoals bèta-caryofylleen[5].
Bronnen
- Wat zijn THC-vapes? Wat je moet weten. — www.drugsinfo.nl
- Wat zijn de verschillende soorten en prijzen cannabis? — www.jellinek.nl
- Regeling – Regeling experiment gesloten … – wetten.nl — wetten.overheid.nl
- Terpeen – Wikipedia — nl.wikipedia.org
